Αναλυτικές οδηγίες χρήσης του Υπολογιστή Ινσουλίνης

Σημαντική προειδοποίηση ασφαλείας

Ο υπολογιστής παρέχει μόνο έναν μαθηματικό, ενδεικτικό υπολογισμό. Δεν αποφασίζει εάν χρειάζεστε ινσουλίνη και δεν αντικαθιστά τις εξατομικευμένες οδηγίες του θεράποντος ιατρού σας.

Χρησιμοποιήστε τον υπολογιστή μόνο εφόσον:

• σας έχει ήδη χορηγηθεί συγκεκριμένο σχήμα ινσουλινοθεραπείας,

• γνωρίζετε τις προσωπικές σας ρυθμίσεις,

• ο θεράπων ιατρός σας έχει εγκρίνει τη χρήση του,

• γνωρίζετε πώς να αντιμετωπίζετε την υπογλυκαιμία,

• διαθέτετε σαφές σχέδιο για ημέρες ασθένειας και υψηλές τιμές γλυκόζης.

Μην επιλέγετε και μην τροποποιείτε μόνοι σας:

• τη συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης (TDD),

• τις μονάδες ανά κιλό και ημέρα,

• το ποσοστό βασικής ινσουλίνης,

• τον στόχο γλυκόζης,

• την αναλογία ινσουλίνης προς υδατάνθρακες (ICR),

• τον διορθωτικό παράγοντα (ISF),

• τον τρόπο στρογγυλοποίησης της δόσης.

Οι παραπάνω παράμετροι πρέπει να έχουν καθοριστεί από τον θεράποντα ιατρό ή την ομάδα διαβήτη.

Πριν χρησιμοποιήσετε τον υπολογιστή

Έχετε μπροστά σας τις προσωπικές γραπτές οδηγίες σας:

• Συνολική ημερήσια δόση, TDD: _____ μονάδες

• Στόχος προγευματικής γλυκόζης: _____ mg/dL

• Αναλογία ινσουλίνης/υδατανθράκων, ICR: 1 μονάδα για _____ γραμμάρια

• Διορθωτικός παράγοντας, ISF: 1 μονάδα μειώνει τη γλυκόζη κατά περίπου _____ mg/dL

• Διάρκεια δράσης της ταχείας ινσουλίνης: _____ ώρες

• Επιτρεπόμενη στρογγυλοποίηση: ανά _____ μονάδα

• Προσωπικές οδηγίες για υπογλυκαιμία και υπεργλυκαιμία.

Μην χρησιμοποιείτε τιμές άλλου ασθενούς. Οι ανάγκες σε ινσουλίνη διαφέρουν από άτομο σε άτομο και ενδέχεται να μεταβάλλονται ακόμη και ανάλογα με την ώρα ή το γεύμα.

1. Υπολογισμός συνολικής ημερήσιας δόσης και βασικής ινσουλίνης

Αυτό το τμήμα προορίζεται κυρίως για χρήση από ιατρό ή άλλο κατάλληλα εκπαιδευμένο επαγγελματία υγείας. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από τον ασθενή για έναρξη ή αυθαίρετη αλλαγή της βασικής ινσουλίνης.

Βάρος ασθενούς (kg)

Καταχωρίστε το τρέχον βάρος σε κιλά.

Παράδειγμα: για βάρος 80 κιλών, γράψτε:

80

Μην εισάγετε το βάρος σε λίβρες. Μην γράφετε τη μονάδα «kg» μέσα στο πεδίο· καταχωρίστε μόνο τον αριθμό.

Το βάρος χρησιμοποιείται μόνο όταν έχει επιλεγεί υπολογισμός της TDD «Από βάρος». Δεν απαιτείται όταν καταχωρίζεται η πραγματική, ήδη συνταγογραφημένη συνολική ημερήσια δόση.

Τρόπος υπολογισμού TDD

TDD σημαίνει Total Daily Dose, δηλαδή συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης.

Περιλαμβάνει όλες τις μονάδες ινσουλίνης που λαμβάνονται μέσα σε ένα 24ωρο:

• τη βασική ινσουλίνη και

• όλες τις ταχείες ή γευματικές δόσεις.

Επιλογή «Από βάρος»

Χρησιμοποιείται για αρχική ιατρική εκτίμηση. Ο υπολογιστής πολλαπλασιάζει το βάρος με τις επιλεγμένες μονάδες/kg/ημέρα.

Η επιλογή αυτή δεν πρέπει να χρησιμοποιείται από τον ασθενή για να ξεκινήσει ή να αυξήσει μόνος του την ινσουλίνη.

Επιλογή «Χειροκίνητη TDD» ή αντίστοιχη επιλογή

Χρησιμοποιείται όταν ο ασθενής λαμβάνει ήδη ινσουλίνη.

Καταχωρίζεται η πραγματική συνολική δόση ενός συνηθισμένου 24ώρου. Δεν καταχωρίζεται μόνο η βασική ούτε μόνο μία γευματική δόση.

Παράδειγμα:

• βασική ινσουλίνη: 18 μονάδες,

• πρωινό: 5 μονάδες,

• μεσημεριανό: 7 μονάδες,

• βραδινό: 6 μονάδες.

TDD = 18 + 5 + 7 + 6 = 36 μονάδες.

Μονάδες/kg/ημέρα

Το πεδίο αυτό εμφανίζεται όταν η TDD υπολογίζεται από το βάρος.

Η επιλογή, για παράδειγμα 0,4 U/kg/ημέρα, σημαίνει ότι ο υπολογιστής πολλαπλασιάζει κάθε κιλό σωματικού βάρους επί 0,4 μονάδες.

Παράδειγμα μαθηματικού υπολογισμού:

80 kg × 0,4 U/kg = 32 μονάδες TDD.

Ποσοστό βασικής

Καθορίζει ποιο ποσοστό της TDD θα υπολογιστεί ως βασική ινσουλίνη.

Εάν, για παράδειγμα:

• TDD = 32 μονάδες και

• ποσοστό βασικής = 50%,

τότε η μαθηματική εκτίμηση της βασικής είναι:

32 × 50% = 16 μονάδες.

Το 40–50% είναι συνηθισμένο ως αρχική εκτίμηση, αλλά δεν είναι σωστό για όλους. Η τελική βασική δόση πρέπει να εγκρίνεται από τον θεράποντα ιατρό.

Στρογγυλοποίηση

Καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα προσαρμοστεί το δεκαδικό αποτέλεσμα στη συσκευή χορήγησης.

Παραδείγματα:

• Στο πλησιέστερο 1 U: το 15,6 γίνεται 16 μονάδες.

• Στο πλησιέστερο 0,5 U: το 15,6 γίνεται 15,5 μονάδες.

• Χωρίς στρογγυλοποίηση: εμφανίζεται το ακριβές μαθηματικό αποτέλεσμα.

Επιλέξτε μόνο τη στρογγυλοποίηση που επιτρέπει η πένα ή η αντλία σας και έχει εγκριθεί από τον ιατρό σας.

Κουμπί «Υπολόγισε βασική ινσουλίνη»

Πατώντας το κουμπί, ο υπολογιστής:

1. υπολογίζει ή διαβάζει την TDD,

2. εφαρμόζει το επιλεγμένο ποσοστό βασικής,

3. στρογγυλοποιεί το αποτέλεσμα,

4. εμφανίζει μια ενδεικτική βασική δόση.

Το αποτέλεσμα δεν αποτελεί αυτόματα συνταγογραφημένη δόση. Μην αλλάζετε τη βασική σας ινσουλίνη χωρίς τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

2. Υπολογισμός ταχείας προγευματικής ινσουλίνης

Η ενδεικτική προγευματική δόση υπολογίζεται με τη λογική:

Δόση γεύματος + διορθωτική δόση − ενεργή ινσουλίνη

Η δόση γεύματος εξαρτάται από τους υδατάνθρακες. Η διορθωτική δόση εξαρτάται από τη διαφορά μεταξύ της τρέχουσας γλυκόζης και του προσωπικού στόχου.

TDD για bolus calculator

Καταχωρίστε τη συνολική ημερήσια δόση ινσουλίνης που σας έχει ορίσει ο ιατρός.

Εάν έχει ήδη υπολογιστεί στο πρώτο τμήμα, μπορεί να συμπληρωθεί αυτόματα. Διαφορετικά, καταχωρίστε τη χειροκίνητα.

Η TDD χρησιμοποιείται από τους αυτόματους κανόνες 500 και 1800. Μην καταχωρίζετε:

• μόνο τη βασική δόση,

• μόνο τη δόση ενός γεύματος,

• μια υποθετική μελλοντική δόση,

• τη δόση άλλου ασθενούς.

Τρέχουσα προγευματική γλυκόζη

Καταχωρίστε την πιο πρόσφατη τιμή γλυκόζης πριν από το γεύμα, σε mg/dL.

Παράδειγμα: εάν το μετρητή ή το σύστημα συνεχούς καταγραφής δείχνει 180 mg/dL, γράψτε:

180

Η μέτρηση πρέπει να είναι πρόσφατη και αξιόπιστη. Εάν η ένδειξη του αισθητήρα δεν συμφωνεί με τα συμπτώματά σας, ακολουθήστε τις οδηγίες σας για επιβεβαίωση με μέτρηση αίματος.

Μην καταχωρίζετε τιμή σε mmol/L. Εάν η συσκευή σας εμφανίζει mmol/L, απαιτείται σωστή μετατροπή ή διαφορετική έκδοση του υπολογιστή.

Στόχος γλυκόζης

Είναι η τιμή προγευματικής γλυκόζης προς την οποία υπολογίζεται η διόρθωση.

Ο στόχος πρέπει να είναι ο προσωπικός στόχος που έχει ορίσει ο θεράπων ιατρός σας. Δεν είναι ίδιος για όλους.

Παράδειγμα: εάν στις οδηγίες σας αναγράφεται στόχος 110 mg/dL, καταχωρίστε:

110

Μην αλλάζετε τον στόχο για να αυξήσετε ή να μειώσετε τεχνητά το αποτέλεσμα της δόσης.

Υδατάνθρακες γεύματος

Καταχωρίστε το σύνολο των υδατανθράκων που σκοπεύετε πραγματικά να καταναλώσετε, σε γραμμάρια.

Παράδειγμα:

• ψωμί: 30 g υδατανθράκων,

• φρούτο: 15 g,

• γάλα: 12 g.

Σύνολο: 30 + 15 + 12 = 57 g υδατανθράκων.

Στο πεδίο καταχωρίστε μόνο:

57

Μη συγχέετε:

• τα γραμμάρια του τροφίμου με τα γραμμάρια υδατανθράκων,

• τους συνολικούς υδατάνθρακες με τα σάκχαρα,

• τις θερμίδες με τους υδατάνθρακες.

Στις συσκευασίες χρησιμοποιείτε την ένδειξη «Υδατάνθρακες» για την ποσότητα που πρόκειται να φάτε. Εάν η ετικέτα αναφέρεται στα 100 g, κάντε αναγωγή στην πραγματική μερίδα.

Η δόση γεύματος υπολογίζεται ως:

Γραμμάρια υδατανθράκων ÷ ICR

Insulin-to-Carb Ratio – ICR

Το ICR δείχνει πόσα γραμμάρια υδατανθράκων καλύπτει μία μονάδα ταχείας ινσουλίνης.

Παράδειγμα:

ICR 1:10 σημαίνει ότι 1 μονάδα καλύπτει 10 g υδατανθράκων.

Για γεύμα 60 g:

60 ÷ 10 = 6 μονάδες για το γεύμα.

Επιλογή «Αυτόματο: κανόνας 500»

Ο υπολογιστής εκτιμά το ICR ως:

500 ÷ TDD

Παράδειγμα με TDD 40:

500 ÷ 40 = 12,5

Άρα η εκτίμηση είναι περίπου 1 μονάδα για 12,5 g υδατανθράκων.

Ο κανόνας 500 αποτελεί αρχική μαθηματική εκτίμηση και όχι προσωπική συνταγή. Εάν ο ιατρός σας έχει δώσει συγκεκριμένο ICR, χρησιμοποιήστε εκείνο. Το ICR μπορεί να διαφέρει μεταξύ πρωινού, μεσημεριανού και βραδινού.

Correction Factor / ISF

Το ISF δείχνει κατά πόσα mg/dL αναμένεται να μειώσει τη γλυκόζη μία μονάδα ταχείας ινσουλίνης.

Παράδειγμα:

ISF 45 σημαίνει ότι 1 μονάδα αναμένεται να μειώσει τη γλυκόζη περίπου κατά 45 mg/dL.

Η διορθωτική δόση υπολογίζεται ως:

(Τρέχουσα γλυκόζη − στόχος γλυκόζης) ÷ ISF

Παράδειγμα:

• τρέχουσα γλυκόζη: 180 mg/dL,

• στόχος: 110 mg/dL,

• ISF: 45 mg/dL ανά μονάδα.

(180 − 110) ÷ 45 = 1,56 μονάδες διορθωτικής δόσης.

Επιλογή «Αυτόματο: κανόνας 1800»

Ο υπολογιστής εκτιμά το ISF ως:

1800 ÷ TDD

Παράδειγμα με TDD 40:

1800 ÷ 40 = 45 mg/dL ανά μονάδα.

Ο κανόνας 1800 είναι αρχική εκτίμηση. Εάν σας έχει δοθεί προσωπικός διορθωτικός παράγοντας, χρησιμοποιήστε αποκλειστικά εκείνον.

Ενεργή ινσουλίνη / IOB

IOB σημαίνει Insulin on Board, δηλαδή την ταχεία ινσουλίνη από προηγούμενη δόση η οποία εξακολουθεί να δρα.

Παράδειγμα: εάν η συσκευή ή η αντλία αναφέρει ότι παραμένει ενεργή 1,2 μονάδα, καταχωρίστε:

1,2

Η ενεργή ινσουλίνη αφαιρείται από τη νέα υπολογιζόμενη δόση ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος συσσώρευσης ινσουλίνης και υπογλυκαιμίας.

Μην γράφετε αυθαίρετα μηδέν εάν έχει προηγηθεί ταχεία ινσουλίνη. Εάν δεν γνωρίζετε πόση ινσουλίνη παραμένει ενεργή, μην υπολογίζετε πρόσθετη διορθωτική δόση χωρίς τις προσωπικές οδηγίες σας.

Μην υπολογίζετε μόνοι σας την IOB με βάση απλώς τις ώρες που πέρασαν, εκτός εάν έχετε εκπαιδευτεί ειδικά και ακολουθείτε εγκεκριμένο προσωπικό σχέδιο.

Στρογγυλοποίηση bolus

Επιλέξτε τη μικρότερη δόση που μπορεί να χορηγήσει με ακρίβεια η συσκευή σας.

Παραδείγματα:

• πένα ανά 1 μονάδα → πλησιέστερη 1 U,

• πένα ανά 0,5 μονάδα → πλησιέστερη 0,5 U,

• αντλία → σύμφωνα με τις ρυθμίσεις και τις οδηγίες της ομάδας διαβήτη.

Μην επιλέγετε στρογγυλοποίηση μικρότερη από αυτήν που επιτρέπει η συσκευή σας.

Κουμπί «Υπολόγισε ταχεία προγευματική ινσουλίνη»

Πατώντας το κουμπί, ο υπολογιστής:

1. υπολογίζει τη δόση για τους υδατάνθρακες,

2. υπολογίζει τη διορθωτική δόση,

3. αφαιρεί την ενεργή ινσουλίνη,

4. εφαρμόζει την επιλεγμένη στρογγυλοποίηση,

5. εμφανίζει την ενδεικτική συνολική προγευματική δόση.

Πριν χορηγήσετε οποιαδήποτε δόση, ελέγξτε ξανά:

• τη μέτρηση γλυκόζης,

• τους υδατάνθρακες,

• τον στόχο,

• το ICR,

• το ISF,

• την ενεργή ινσουλίνη,

• τη μονάδα μέτρησης,

• το τελικό αποτέλεσμα.

Εάν το αποτέλεσμα διαφέρει σημαντικά από τη συνηθισμένη σας δόση, μην το ακολουθήσετε αυτόματα. Ελέγξτε τις καταχωρίσεις και επικοινωνήστε με την ομάδα διαβήτη.

Κουμπί «Καθαρισμός όλων»

Διαγράφει όλες τις τιμές που έχουν καταχωριστεί και επαναφέρει τα πεδία στην αρχική τους κατάσταση.

Χρησιμοποιήστε το:

• πριν υπολογίσετε δόση για διαφορετικό γεύμα,

• εάν χρησιμοποιεί τη συσκευή άλλος ασθενής,

• όταν αντιληφθείτε ότι έχουν παραμείνει παλαιές τιμές.

Μετά τον καθαρισμό πρέπει να εισαχθούν ξανά όλες οι σωστές προσωπικές παράμετροι.

Πλήρες εκπαιδευτικό παράδειγμα

Το ακόλουθο παράδειγμα εξηγεί μόνο τη λειτουργία των μαθηματικών τύπων και δεν αποτελεί πρόταση δόσης.

Υποθετικές τιμές:

• TDD: 40 μονάδες,

• τρέχουσα γλυκόζη: 180 mg/dL,

• στόχος: 110 mg/dL,

• υδατάνθρακες: 60 g,

• ICR με κανόνα 500: 500 ÷ 40 = 12,5 g/U,

• ISF με κανόνα 1800: 1800 ÷ 40 = 45 mg/dL/U,

• ενεργή ινσουλίνη: 1 μονάδα.

Βήμα 1: Δόση γεύματος

60 ÷ 12,5 = 4,8 μονάδες.

Βήμα 2: Διορθωτική δόση

(180 − 110) ÷ 45 = 1,56 μονάδες.

Βήμα 3: Αφαίρεση ενεργής ινσουλίνης

4,8 + 1,56 − 1 = 5,36 μονάδες.

Βήμα 4: Στρογγυλοποίηση

• Στην πλησιέστερη 1 μονάδα: 5 μονάδες.

• Στην πλησιέστερη 0,5 μονάδα: 5,5 μονάδες.

Η σωστή στρογγυλοποίηση εξαρτάται από τη συσκευή και τις προσωπικές ιατρικές οδηγίες.

Πότε δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ο υπολογιστής

Μη χρησιμοποιείτε τον υπολογιστή για να αποφασίσετε μόνοι σας δόση όταν:

• έχετε γλυκόζη κάτω από 70 mg/dL ή συμπτώματα υπογλυκαιμίας,

• δεν γνωρίζετε την προσωπική σας TDD, το ICR ή το ISF,

• δεν γνωρίζετε πόση ταχεία ινσουλίνη παραμένει ενεργή,

• έχετε ήδη χορηγήσει πρόσφατα διορθωτική δόση,

• πρόκειται να παραλείψετε ή δεν είστε βέβαιοι ότι θα ολοκληρώσετε το γεύμα,

• κάνετε εμετούς ή δεν μπορείτε να κρατήσετε τροφή και υγρά,

• έχετε οξεία νόσο, υψηλό πυρετό ή αφυδάτωση,

• υπάρχουν κετόνες,

• η γλυκόζη είναι πολύ υψηλή ή αυξάνεται γρήγορα,

• η ένδειξη του αισθητήρα δεν συμφωνεί με τα συμπτώματά σας,

• είστε έγκυος, παιδί ή έφηβος χωρίς ειδικές προσωπικές οδηγίες,

• υπάρχει σοβαρή νεφρική ή ηπατική νόσος,

• έχει προηγηθεί έντονη άσκηση ή κατανάλωση αλκοόλ,

• ο υπολογισμός εμφανίζει αρνητική, ασυνήθιστα μεγάλη ή παράλογη δόση.

Σε υπογλυκαιμία, αντιμετωπίστε πρώτα την υπογλυκαιμία σύμφωνα με το προσωπικό σας σχέδιο. Μην κάνετε διορθωτική ινσουλίνη για χαμηλή γλυκόζη.

Σε πολύ υψηλή γλυκόζη, κετόνες, εμετούς, κοιλιακό πόνο, δύσπνοια, υπνηλία ή σύγχυση, ακολουθήστε αμέσως το προσωπικό σχέδιο ημερών ασθένειας και ζητήστε επείγουσα ιατρική βοήθεια. Μη βασίζεστε μόνο στον υπολογιστή.

Τελική υπενθύμιση

Ο υπολογιστής εκτελεί αριθμητικές πράξεις βάσει των τιμών που εισάγετε. Δεν μπορεί να γνωρίζει εάν:

• η μέτρηση είναι λανθασμένη,

• η ποσότητα υδατανθράκων έχει υπολογιστεί σωστά,

• έχει προηγηθεί άλλη δόση,

• υπάρχει άσκηση, ασθένεια ή αλκοόλ,

• πρόκειται να καταναλωθεί ολόκληρο το γεύμα,

• η προτεινόμενη δόση είναι ασφαλής για τη συγκεκριμένη στιγμή.

Λανθασμένες τιμές εισόδου μπορούν να οδηγήσουν σε λανθασμένη δόση και σοβαρή υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία.

Η τελική ευθύνη της θεραπευτικής απόφασης δεν μεταφέρεται στον υπολογιστή. Ακολουθείτε πάντοτε τις εξατομικευμένες οδηγίες του θεράποντος ιατρού σας.